Vraag een willekeurige adviseur hoeveel pensioen je nodig hebt, en je krijgt bijna gegarandeerd hetzelfde getal terug: 70 procent van je laatste loon. Het klinkt precies en geruststellend, en het staat in elke folder. Het probleem is dat het zelden klopt, en dat het bijna altijd de verkeerde kant op afwijkt.

Een pensioengat is het verschil tussen wat je straks binnenkrijgt en wat je straks nodig hebt. Beide kanten van die som worden routineus verkeerd ingeschat. De 70 procent zit aan de behoeftekant. En aan de inkomstenkant wordt de AOW vaak vergeten, die voor de meeste mensen het grootste deel van het pensioen is. Reken je met de vuistregel, dan reken je dubbel mis.

Wat de 70 procent werkelijk betekent.

De vuistregel komt uit een tijd dat de meeste mensen veertig jaar bij dezelfde werkgever zaten en hun hypotheek rond hun pensioendatum hadden afgelost. Voor die situatie was 70 procent een redelijke schatting: je lasten dalen, je kinderen zijn het huis uit, je spaart niet meer voor later omdat later er is.

Maar het getal slaat op je laatste loon, en daar zit de eerste misvatting. Iemand die zijn hele leven rond modaal verdiende, heeft straks veel minder dan 70 procent van zijn topjaren nodig, omdat zijn topjaren nooit zo hoog lagen. En iemand met een afgeloste woning heeft soms aan 50 procent genoeg, terwijl iemand die op zijn 67e nog huurt of nog een restschuld heeft de 80 procent niet eens haalt. De vuistregel doet alsof iedereen hetzelfde uitgavenpatroon heeft. Dat is precies wat een vuistregel is: een gemiddelde dat op niemand past.

70 procent van je laatste loon is geen rekensom, het is een aanname uit de vorige eeuw. Wat je nodig hebt, hangt af van je lasten na je pensioen, niet van je salaris ervoor.

De AOW is geen voetnoot, het is de basis.

Hier maakt bijna iedereen die zelf rekent dezelfde fout. Ze kijken naar het bedrag op hun UPO, schrikken, en concluderen dat het gat enorm is. Maar op het UPO staat alleen het aanvullend pensioen dat je via je werkgever opbouwt. De AOW staat er niet bij, en die is voor de gemiddelde Nederlander het grootste stuk van het pensioeninkomen.

In 2026 is de AOW voor een alleenstaande ongeveer €1.638 bruto per maand, inclusief vakantiegeld komt dat neer op zo'n €20.930 per jaar. Voor wie samenwoont is het per persoon lager, rond €14.380 per jaar. Dat is een vloer waar je hoe dan ook op staat, ongeacht hoeveel je via je werk hebt opgebouwd. Wie het pensioengat berekent zonder de AOW mee te tellen, telt het grootste deel van zijn inkomen niet mee en jaagt zichzelf onnodig de stuipen op het lijf.

Het werkelijke gat is dus niet "wat ik nodig heb min wat er op mijn UPO staat". Het is "wat ik nodig heb min AOW min aanvullend pensioen min wat ik zelf heb opgebouwd". Vier termen, niet twee. Laat je er een weg, dan klopt de uitkomst niet.

Een rekenvoorbeeld.

Neem iemand van 50 die nu €55.000 bruto per jaar verdient. De vuistregel zegt: je hebt 70 procent nodig, dat is €38.500 bruto per jaar. Klinkt als veel.

Maar tel de inkomsten op. De AOW levert straks ongeveer €15.000 tot €20.000 bruto per jaar, afhankelijk van of je alleenstaand bent of samenwoont. Stel dat het aanvullend pensioen op het UPO uitkomt op €14.000 bruto per jaar. Dan is het gezamenlijke pensioeninkomen al €29.000 tot €34.000. Het gat ten opzichte van de €38.500 is dan geen €24.000 zoals de UPO-paniek suggereert, maar €4.500 tot €9.500 per jaar. Een gat dat te dichten is, geen ravijn.

En dan is de vraag aan de behoeftekant nog niet eens gesteld. Heeft deze persoon zijn hypotheek afgelost tegen die tijd? Dan zakken zijn vaste lasten met honderden euro's per maand, en is €38.500 misschien helemaal niet nodig. De vuistregel rekent met het bruto van vandaag, niet met de lasten van straks. Daar zit het echte werk.

De paniek zit in het UPO-getal, dat alleen het aanvullend pensioen toont. Het echte gat is wat overblijft nadat je AOW, aanvullend pensioen en eigen vermogen bij elkaar optelt, en dat afzet tegen je lasten, niet je laatste loon.

Wanneer er wel een echt gat is.

Soms is het gat reëel en groot. Dat is bijna altijd terug te voeren op opbouwjaren die ontbreken. Wie jaren in het buitenland heeft gewerkt, bouwt over die periode geen AOW op, en elke gemiste jaar kost ongeveer twee procent van de volledige AOW. Wie jaren als zzp'er heeft gewerkt zonder zelf iets opzij te zetten, heeft over die periode geen aanvullend pensioen. Wie arbeidsongeschikt is geweest of lang zonder werk zat, mist eveneens opbouw.

Niet elk gat is te repareren. De gemiste AOW-jaren kun je in theorie inkopen, maar dat is zelden de moeite waard tegen de prijs die de SVB ervoor rekent. De gemiste pensioenopbouw als zelfstandige kun je wel inlopen, en daar zit de praktische winst: via je jaarruimte. In 2026 mag je 30 procent van je premiegrondslag fiscaal aftrekbaar opzij zetten in een lijfrente of bankspaarrekening. De premiegrondslag is je bruto-inkomen min de AOW-franchise van €19.172, tot een inkomensmaximum van €137.800. Wie geen werkgeverspensioen heeft, kan zo tot €35.589 per jaar wegzetten met belastingvoordeel. En ongebruikte jaarruimte van de afgelopen tien jaar mag je inhalen, tot €42.753 in 2026.

Dat is het verschil tussen een gat dat je vaststelt en een gat dat je dicht. De vuistregel vertelt je alleen dat er een probleem is. Wat je werkelijk tekortkomt, en hoeveel je per maand moet inleggen om het te dichten, is een andere som, en die hangt af van jouw jaren, jouw AOW en jouw lasten.

De les.

Begin niet bij 70 procent. Begin bij wat je straks daadwerkelijk uitgeeft, want dat bepaalt wat je nodig hebt. Tel daarna alle inkomsten op, en zet de AOW bovenaan, niet onderaan, want voor de meeste mensen is het de grootste post. Trek pas dan je opgebouwde pensioen en eigen vermogen ervan af. Wat overblijft is je gat, en dat is bijna altijd kleiner dan de UPO-schrik en groter of kleiner dan de vuistregel, maar zelden precies 70 procent. Want 70 procent is geen som die iemand voor jou heeft gemaakt. Het is een getal dat goed genoeg klinkt om niet na te rekenen.

Wil je weten hoe groot jouw gat werkelijk is, en hoeveel je per maand moet inleggen om het te dichten? Reken het door op de pensioengat-tool. Hij telt AOW, aanvullend pensioen en je eigen ruimte bij elkaar op, en laat zien wat er echt overblijft. Gratis, met de cijfers van 2026.